Martin Shkreli, biznesmeni amerikan me prejardhje shqiptare, akuzohet se ka shkelur ndalimin e përjetshëm për t’u përfshirë në industrinë farmaceutike. Autoritetet amerikane pretendojnë se ai ka tregtuar aksione të dhjetëra kompanive dhe kërkojnë masa të reja gjyqësore, përfshirë gjoba dhe mundësinë e burgimit.
Biznesmeni amerikan me prejardhje shqiptare, Martin Shkreli, i cili u bë i njohur në mbarë botën pas rritjes drastike të çmimit të një ilaçi jetik, është përballur sërish me autoritetet amerikane.
Komisioni Federal i Tregtisë (FTC), së bashku me shtatë shtete amerikane, i është drejtuar një gjykate federale në Nju Jork, duke kërkuar që Shkreli të shpallet përgjegjës për mosrespektimin e një vendimi gjyqësor të vitit 2022, i cili ia ndalonte përjetësisht pjesëmarrjen në industrinë farmaceutike.
Sipas autoriteteve, Shkreli ka vazhduar të merret me tregtimin e aksioneve të kompanive farmaceutike, pavarësisht ndalimit të vendosur ndaj tij.Akuzohet për tregtimin e aksioneve të mbi 60 kompanive
Në kërkesën e paraqitur më 13 tetor 2026, autoritetet amerikane pretendojnë se Shkreli ka tregtuar publikisht aksione të të paktën 60 kompanive farmaceutike.
Përveç transaksioneve financiare, ai dyshohet se ka përdorur platformat sociale, përfshirë YouTube dhe X, për të komentuar mbi veprimtarinë e kompanive të ndryshme, drejtimin e tyre dhe perspektivën e aksioneve në bursë.
Sipas autoriteteve, disa prej këtyre aktiviteteve janë zhvilluar vetëm disa javë pas lirimit të tij nga burgu, në maj të vitit 2022.
FTC-ja argumenton se veprimet e Shkrelit përbëjnë shkelje të ndalimit gjyqësor, i cili e pengon atë të marrë pjesë drejtpërdrejt ose tërthorazi në industrinë farmaceutike.
Autoritetet kërkojnë që ai të heqë dorë nga aksionet që zotëron në kompanitë farmaceutike dhe të paguajë gjoba në përputhje me fitimet e realizuara nga tregtimi i tyre.
Gjithashtu, ato kërkojnë pasoja gjithnjë e më të ashpra për shkeljet e mundshme në të ardhmen, përfshirë edhe burgimin në rast të mosrespektimit të urdhrave gjyqësorë.
Nga 17.50 në 750 dollarë për një tabletë
Emri i Martin Shkrelit u bë i njohur ndërkombëtarisht në vitin 2015, kur kompania farmaceutike që ai drejtonte rriti çmimin e ilaçit Daraprim nga 17.50 në 750 dollarë për tabletë.Ky ilaç përdoret për trajtimin e toksoplazmozës, një infeksion parazitar që mund të jetë veçanërisht i rrezikshëm për personat me sistem imunitar të dobësuar.
Rritja e çmimit shkaktoi reagime të ashpra në Shtetet e Bashkuara, duke e kthyer Shkrelin në një nga figurat më të kritikuara të industrisë farmaceutike.
Ai u bë i njohur me nofkën “Pharma Bro”, ndërsa praktikat e kompanisë së tij u vunë nën hetim nga autoritetet amerikane.
Në vitin 2022, një gjykatë federale konstatoi se Shkreli kishte organizuar një skemë të paligjshme për kufizimin e konkurrencës dhe ruajtjen e monopolit mbi Daraprim.
Për këtë arsye, gjykata ia ndaloi përjetësisht pjesëmarrjen në industrinë farmaceutike dhe e urdhëroi të paguante mbi 64 milionë dollarë.
Vendimi u konfirmua edhe nga gjykata federale e apelit në janar të vitit 2024.
Kush është Martin Shkreli, amerikani me prejardhje shqiptare?
Martin Shkreli ka lindur në vitin 1983 në Brooklyn të Nju Jorkut, në një familje emigrantësh me prejardhje shqiptare.
Ai u rrit në një familje të klasës punëtore, ndërsa prindërit e tij punonin për të siguruar jetesën në Shtetet e Bashkuara.
Që në moshë të re, Shkreli tregoi interes për tregjet financiare dhe nisi karrierën në Wall Street, përpara se të përfshihej në sektorin e bioteknologjisë dhe industrisë farmaceutike.
Me kalimin e viteve, ai themeloi dhe drejtoi kompani investimesh dhe farmaceutike, duke krijuar një profil të njohur në botën e biznesit amerikan.
Megjithatë, karriera e tij u shoqërua me probleme të shumta ligjore.
Në vitin 2017, Shkreli u shpall fajtor për mashtrim me letra me vlerë në një çështje të ndarë nga ajo e çmimit të Daraprim-it. Në vitin 2018, ai u dënua me shtatë vjet burg.
Pas më shumë se katër vjetësh në burg, ai u lirua në maj të vitit 2022.
A rrezikon të kthehet në burg?
Kërkesa e fundit e autoriteteve amerikane nuk përbën një dënim të ri penal ndaj Shkrelit.
FTC-ja dhe shtetet që i janë bashkuar procedurës po kërkojnë që gjykata ta shpallë përgjegjës për mosrespektimin e vendimit të mëparshëm dhe të vendosë masa për ta detyruar të zbatojë ndalimin.
Nëse gjykata pranon pretendimet e autoriteteve, Shkreli mund të përballet me detyrimin për të shitur aksionet farmaceutike që zotëron, me gjoba financiare dhe me masa të tjera.
Burgimi përmendet si një nga pasojat e mundshme në rast të shkeljeve të mëtejshme të urdhrave gjyqësorë, jo si një dënim automatik nga kërkesa e paraqitur më 13 tetor.
Çështja mbetet në shqyrtim, ndërsa vendimi për masat ndaj biznesmenit amerikan me prejardhje shqiptare i takon gjykatës federale.