Vendimi i presidentit amerikan, Donald Trump, për të pezulluar tarifat e reja dhe masat e tjera ndëshkuese ndaj Rusisë, pak para se ato të hynin në fuqi, ka thelluar më tej mosmarrëveshjet mes Uashingtonit, Moskës dhe Kievit. Ndërsa Kremlini e përshëndet këtë veprim si një hap të rëndësishëm drejt bashkëpunimit, Ukraina dhe aleatët e saj besojnë se Rusia po shpëton nga një raund i ri presioni ekonomik.
Masat e reja ishin pjesë e një ligji të miratuar nga Kongresi amerikan, i cili synonte rritjen e presionit ndaj Moskës për shkak të agresionit rus kundër Ukrainës. Trump e nënshkroi ligjin në mesin e shtatorit, por njëkohësisht kishte të drejtën të pezullonte zbatimin automatik të tarifave dhe sanksioneve të planifikuara përpara përfundimit të periudhës 30-ditore. Ai e shfrytëzoi këtë mundësi vetëm pak para skadimit të afatit.
Kremlini reagoi me kënaqësi të dukshme ndaj këtij zhvillimi. Kirill Dmitriev, i dërguari i presidentit rus për bashkëpunim ekonomik ndërkombëtar dhe një nga negociatorët kryesorë në kontaktet me administratën amerikane, e cilësoi vendimin si “një moment të rëndësishëm dhe vërtet historik”.
Sipas tij, ligji do të dëmtonte seriozisht marrëdhëniet ekonomike ndërmjet Rusisë dhe SHBA-së, duke shkaktuar pasoja negative jo vetëm për ekonominë amerikane, por edhe për tregjet globale.Moska mbështet bashkëpunimin ekonomik
Dmitriev argumenton se bashkëpunimi ekonomik ndërmjet Rusisë dhe SHBA-së mund të kontribuojë në stabilitetin e ekonomisë botërore dhe të ndihmojë në krijimin e besimit të nevojshëm për arritjen e një paqeje të qëndrueshme. Ky qëndrim pasqyron përpjekjet e vazhdueshme të Moskës për t’i paraqitur sanksionet si pengesë për dialogun politik dhe zhvillimin ekonomik.
Roli i tij shkon përtej çështjeve ekonomike. Si negociator i posaçëm i Kremlinit, ai merr pjesë në bisedime me të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner për mundësitë e përfundimit të luftës në Ukrainë. Për këtë arsye, reagimi i tij interpretohet në Moskë edhe si një mesazh politik se Kremlini e sheh vendimin e Trump si sinjal të gatishmërisë për vazhdimin e dialogut.
Kievi humb një instrument të rëndësishëm presioni
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, mban një qëndrim krejtësisht të kundërt. Gjatë javëve të fundit, ai ka bërë thirrje për zbatimin e menjëhershëm të ligjit, i cili mori emrin e senatorit Lindsey Graham, një aleat i hershëm i Trumpit që ndërroi jetë në korrik. Ligji parashikonte atë që mbështetësit e tij e quanin “sanksione nga ferri” kundër Rusisë.
Në Kiev besohej se masat e reja do ta vështirësonin financimin e luftës nga Rusia dhe do ta shtonin presionin mbi Kremlinin për të bërë lëshime. Pritshmëri të ngjashme kishte edhe në Bashkimin Evropian, ku mendohej se rritja e presionit ekonomik amerikan mund të kontribuonte në frenimin e agresionit rus.
Një tjetër përplasje mes Trumpit dhe Zelenskyt
Vendimi i Trumpit vjen në një periudhë tensionesh të reja ndërmjet Uashingtonit dhe Kievit. Disa ditë më parë, presidenti amerikan arriti një marrëveshje me presidentin rus Vladimir Putin për furnizimin me naftë ruse, pas së cilës intensifikoi presionin ndaj udhëheqjes ukrainase.
Zelensky e akuzoi Trumpin se po i siguron Moskës të ardhura shtesë për financimin e luftës. Sipas tij, të ardhurat nga marrëveshje të tilla derdhen në buxhetin rus dhe ndihmojnë në vazhdimin e pushtimit.
Më shumë se katër vjet e gjysmë pas fillimit të agresionit rus, Ukraina vazhdon të kërkojë rritjen e presionit ndërkombëtar ndaj Moskës. Nga ana tjetër, Kremlini e konsideron pezullimin e tarifave të reja nga Trump si dëshmi se bashkëpunimi me SHBA-në është më efektiv sesa politika e sanksioneve.
Çfarë mund të bëjë tani Kongresi?
Formalisht, presidenti amerikan nuk e bllokoi ligjin e miratuar nga Kongresi. Megjithatë, ligji përmbante një dispozitë që në atë kohë ishte e pranueshme edhe për republikanët e afërt me Trumpin. Neni 115 i jep presidentit mundësinë të pezullojë pjesë të sanksioneve dhe tarifave nëse Kongresi konstaton se një veprim i tillë është “në interesin kombëtar të Shteteve të Bashkuara”. Pikërisht këtë mekanizëm përdori Trump.
Në mungesë të kësaj dispozite, situata do të ishte shumë më e ndërlikuar. Vetëm një shumicë prej dy të tretash në Dhomën e Përfaqësuesve dhe në Senat do të mund ta detyronte presidentin të tërhiqej nga vendimi i tij, diçka që konsiderohet jorealiste.
Megjithatë, më 3 nëntor në SHBA mbahen zgjedhjet për një pjesë të Kongresit dhe të Senatit. Pyetja kryesore mbetet se si do të ndryshojë balanca e pushtetit, veçanërisht në Kongres.
Nëse demokratët fitojnë shumicën, siç parashikojnë disa anketa dhe analistë politikë, ata mund të miratojnë një version të ri të Aktit Graham, por pa dispozitën që i jep presidentit kompetencën për të pezulluar sanksionet. / DW