Administrata e presidentit amerikan Donald Trump po përdor lehtësimin e kufizimeve për eksportet e naftës ruse si një instrument diplomatik për të bindur Vladimir Putinin të rikthehet në tryezën e negociatave për përfundimin e luftës në Ukrainë.
Plani u është prezantuar zyrtarëve ukrainas gjatë një takimi të zhvilluar të premten në Miami, sipas tre personave të njohur me diskutimet.
I dërguari special i Trump për Lindjen e Mesme, Steve Witkoff, dhe dhëndri i presidentit amerikan, Jared Kushner, u shpjeguan përfaqësuesve ukrainas se marrëveshja për naftën është pjesë e përpjekjeve të Uashingtonit për të rifilluar bisedimet e paqes, pas dështimit të nismave të mëparshme diplomatike.
Sipas burimeve të cituara, përfaqësuesit amerikanë pranuan se Putin nuk është aktualisht i gatshëm të negociojë për përfundimin e luftës, por argumentuan se një marrëveshje ekonomike mund të krijojë kushtet për rifillimin e bisedimeve trepalëshe mes SHBA-së, Rusisë dhe Ukrainës.
Një tjetër çështje e rëndësishme e diskutuar në Miami ishte kërkesa e administratës Trump që Ukraina të ndalojë sulmet ndaj rafinerive ruse të naftës.
Sipas burimeve të njohura me takimin, Kushner përsëriti se Uashingtoni ia ka kërkuar disa herë Kievit ndërprerjen e këtyre sulmeve. Shtëpia e Bardhë argumenton se goditjet ndaj infrastrukturës energjetike ruse ndikojnë në rritjen e çmimeve ndërkombëtare të karburantit.
Logjika e administratës amerikane është që, nëse Ukraina ndalon sulmet dhe Rusia përfiton nga lehtësimi i kufizimeve për naftën, Moska të vihet përballë presionit diplomatik për të bërë lëshime në këmbim.
Megjithatë, marrëveshja ka ngjallur shqetësime në Kiev dhe në Kongresin amerikan. Kritikët paralajmërojnë se të ardhurat shtesë nga eksportet energjetike mund të forcojnë ekonominë ruse dhe të ndihmojnë financimin e luftës, pa garantuar ndonjë koncesion nga Kremlini.
Zëvendëskryeministri rus përgjegjës për energjinë, Alexander Novak, deklaroi se Rusia mund të rrisë furnizimet me produkte nafte në tregjet ndërkombëtare deri në 3.5 milionë tonë në muaj deri në fund të vitit.
Sipas tij, eksportet do të rriten gradualisht, me 300 mijë tonë në tetor, 500 mijë tonë në nëntor dhe një milion tonë në dhjetor, përpara arritjes së kapacitetit të synuar.
Administrata Trump e ka mbrojtur vendimin për lehtësimin e përkohshëm të kufizimeve, duke argumentuar se shtimi i furnizimeve mund të ndihmojë në uljen e çmimeve të energjisë në SHBA. Çmimet e karburantit përbëjnë një çështje të ndjeshme politike për republikanët përpara zgjedhjeve të mesmandatit të 3 nëntorit.
Megjithatë, ndikimi i pritshëm në treg mbetet i debatueshëm, ndërsa zhvillimet në Lindjen e Mesme dhe lufta në Iran vazhdojnë të ushtrojnë presion mbi tregun ndërkombëtar të energjisë.
Putin kërkon përfitime territoriale, Ukraina kundërshton lëshimet
Përpjekjet diplomatike amerikane për të bindur Moskën të rikthehet në negociata përballen me mosbesimin e Ukrainës dhe të disa vendeve evropiane ndaj qëllimeve të Kremlinit.
Sipas një personi pranë Kremlinit, Putin mund të rikthehet në negociata nëse siguron 11% të mbetur të Donbasit, territor që Moska synon ta kontrollojë plotësisht dhe që do t’i paraqitej publikut rus si fitore.
Kievi ka deklaruar se nuk do t’i lëshojë Rusisë territore të tjera, por ka lënë të hapur mundësinë e një marrëveshjeje që do të ngrinte konfliktin përgjatë vijave aktuale të frontit.
Ndërkohë, Trump ka folur për mundësinë e një armëpushimi energjetik mes Rusisë dhe Ukrainës. Megjithatë, deri më tani nuk është konfirmuar një marrëveshje e tillë nga palët. Rusia ka vijuar sulmet ndaj infrastrukturës energjetike ukrainase, ndërsa Kremlini ka hedhur poshtë propozimin e presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky për një armëpushim të plotë 60-ditor.
Gjatë takimit në Miami, përfaqësuesit amerikanë nuk kërcënuan me ndërprerjen e ndihmës ushtarake apo të shkëmbimit të informacioneve të inteligjencës në rast se Ukraina refuzonte të ndalonte sulmet ndaj rafinerive ruse.
Marrëveshja për naftën ka thelluar tensionet mes Uashingtonit dhe Kievit. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e ka cilësuar vendimin amerikan si një “dhuratë për Putinin”, duke argumentuar se lehtësimi i kufizimeve forcon ekonomikisht Rusinë ndërsa ajo vijon agresionin ushtarak.
Nga ana e tij, Trump ka kritikuar publikisht Zelenskyn, duke pretenduar se presidenti ukrainas ka pasur mundësi të shumta për t’i dhënë fund luftës.
Pavarësisht mosmarrëveshjeve, palët kanë vijuar diskutimet për garancitë e sigurisë për Ukrainën dhe financimin e rindërtimit të vendit. Në takimin në Miami morën pjesë edhe zyrtarë evropianë, ndërsa përfaqësues të Bankës Botërore u bashkuan përmes internetit.
Sipas burimeve të njohura me bisedimet, përfaqësuesit ukrainas u larguan pa marrë përsipër zyrtarisht ndonjë angazhim, por lanë të kuptohej se mund të shqyrtonin një armëpushim energjetik nëse Rusia do të vepronte në të njëjtën mënyrë.